{"id":100466,"date":"2016-12-18T18:30:19","date_gmt":"2016-12-18T17:30:19","guid":{"rendered":"https:\/\/bigorski.org.mk\/?page_id=100466"},"modified":"2022-08-27T21:58:42","modified_gmt":"2022-08-27T20:58:42","slug":"toka-prona-shen-ahilli-llariski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/pronat-e-manastirit-dhe-skitet\/toka-prona-shen-ahilli-llariski\/","title":{"rendered":"Toka (Prona) Sh\u00ebn Ahilli Llariski"},"content":{"rendered":"<p>Periudha nga fundi i shekullit XVIII deri n\u00eb mesin e shekullit XIX, \u00ebsht\u00eb periudh\u00eb e ngritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme ekonomike, kishtare-arsimore dhe artistike t\u00eb manastirit Bigorski. Abat\u00ebt e aft\u00eb dhe t\u00eb zot\u00eb, Hilarioni, Arseni dhe Joakimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb formojn\u00eb fuqin\u00eb e madhe t\u00eb manastirit, duke bler\u00eb toka, sht\u00ebpi dhe dyqane nga Elbasani dhe Prilepi deri n\u00eb Gostivar e Shkup. Pastaj arkimandriti i palodhur Arsenij af\u00ebr Dibr\u00ebs krijon prona\/toka n\u00eb fsh. Raj\u00e7iica me kish\u00ebn e Sh\u00ebn Georgij, si dhe tok\u00ebn pran\u00eb manastirit, n\u00eb fshatin Trebisht\u00eb, ku nd\u00ebrton kish\u00ebn e Sh\u00ebn Ahillit.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/bigorski.org.mk\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/art8.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-88617 alignleft\" src=\"https:\/\/bigorski.org.mk\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/art8.jpg\" alt=\"Kisha \u201cSh\u00ebn Akili Llariski&quot;\" width=\"520\" height=\"320\"><\/a><\/p>\n<p>Toka (prona) n\u00eb fshatin Trebisht\u00eb filloi t\u00eb formohet rreth vitit 1820, kur abati i manastirit t\u00eb Bigorskit, Arsenij, bleu disa ara dhe prona t\u00eb tjera n\u00eb fshat. M\u00eb von\u00eb, n\u00eb vitin 1835, n\u00eb tok\u00ebn e pron\u00ebs monastike n\u00eb Trebisht\u00eb u nd\u00ebrtuan objekte m\u00eb t\u00eb vogla p\u00ebr nevojat ekonomike t\u00eb manastirit dhe n\u00eb vitin 1840, kisha kushtuar Sh\u00ebn Ahilit, peshkopit t\u00eb qytetit t\u00eb Laris\u00ebs dhe nj\u00ebrit prej 318 et\u00ebrve t\u00eb kish\u00ebs &#8211; pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb Kuvendin e Par\u00eb Ekumenik t\u00eb Nikes\u00eb, 325. M\u00eb von\u00eb, kulti i k\u00ebtij hierarku t\u00eb shquar kishtar nga shekujt e par\u00eb t\u00eb krishterimit mori nj\u00eb pik t\u00eb ri n\u00eb Presp\u00eb, pasi n\u00eb vitin 986, mbreti Samoil transferoi reliket e tij nga Larisa n\u00eb ishullin e Ahilit.<\/p>\n<p>P\u00ebr nd\u00ebrtimin e kish\u00ebs jan\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs prifti Vasil dhe fshatar\u00ebt nga Trebishta. Emri i abatit Arsenij nuk p\u00ebrmendet n\u00eb mbishkrimin themelues, i cili flet p\u00ebr nd\u00ebrtimin e kish\u00ebs, sepse ai nd\u00ebrroi jet\u00eb n\u00eb vitin 1839, por nuk ka dyshim se iniciativa ishte e tij. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtin mbishkrim nuk p\u00ebrmendet pasardh\u00ebsi i tij, abati Joakim, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se ai ende nuk \u00ebsht\u00eb zgjedhur abat i manastirit Bigorski.<\/p>\n<p>Sipas arkitektur\u00ebs s\u00eb saj, kisha \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb nj\u00ebkahshme me nj\u00eb kupol\u00eb tet\u00ebk\u00ebndore t\u00eb gjer\u00eb dhe t\u00eb profilizuar mbi hap\u00ebsir\u00ebn e brendshme kishtare (neos)dhe nj\u00eb galeri t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb kate n\u00eb pjes\u00ebn per\u00ebndimore t\u00eb narteksit. \u00cbsht\u00eb nd\u00ebrtuar me gur\u00eb pa p\u00ebrdorur tulla dhe asnj\u00eb dekorim qeramike\/ plastike, nd\u00ebrsa kupola \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar me blloqe guri t\u00eb p\u00ebrpunuara bukur dhe me nj\u00eb kuror\u00eb t\u00eb theksuar qart\u00eb, t\u00eb profilizuar n\u00ebn pllaka guri t\u00eb \u00e7atis\u00eb. Me p\u00ebrmasat e saj harmonike, pamjen e jashtme dhe hap\u00ebsir\u00ebn e formuar nga brenda, kisha n\u00eb fsh. Trebishtja mund t\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb nj\u00eb grup nd\u00ebrtesash kishtare identike, karakteristike p\u00ebr koh\u00ebn e Rilindjes s\u00eb shekullit XIX n\u00eb Maqedonin\u00eb per\u00ebndimore, dhe si analogji m\u00eb t\u00eb af\u00ebrt do t\u00eb rendisnim kishat e Sh\u00ebn Gjergji n\u00eb fshat Raj\u00e7iica, Sh\u00ebn Georgij n\u00eb fshat Llazaropole, Sh\u00ebn Nikolla n\u00eb fshat Treson\u00e7e, Sh\u00ebn N\u00ebna e Zotit n\u00eb fshat Gari.<\/p>\n<blockquote><p>Kisha i kushtohet Sh\u00ebn Ahilit, peshkop i qytetit t\u00eb Laris\u00ebs dhe nj\u00eb nga 318 et\u00ebrit e kish\u00ebs &#8211; pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb Kuvendin e Par\u00eb Ekumenik t\u00eb Nikes\u00eb, 325.<\/p><\/blockquote>\n<p>Ve\u00e7an\u00ebrisht interesante jan\u00eb afresket n\u00eb kish\u00eb dhe \u00ebsht\u00eb vep\u00ebr e Di\u00e7o piktori i afreskave. Pikturimi i p\u00ebrfundoi n\u00eb qershor t\u00eb vitit 1850, si\u00e7 v\u00ebrehet n\u00eb mbishkrimin themelor n\u00eb murin per\u00ebndimor t\u00eb naosit (hap\u00ebsir\u00eb e brendshme e kish\u00ebs me arkitektur\u00eb specifike), n\u00eb koh\u00ebn e peshkopit Meletij t\u00eb Dibr\u00ebs dhe t\u00eb abatit t\u00eb manastirit t\u00eb Bigorskit, Joanikij. Themeluesit e afreskeve jan\u00eb sh\u00ebnuar Jovan Velljanoski, i cili ka paguar p\u00ebr pikturimin e kupol\u00ebs deri te ungjilltar\u00ebt, nd\u00ebrsa hieromonku Teodosij dhe prifti Avram kan\u00eb paguar p\u00ebr pikturimin e afreskeve n\u00eb pjes\u00ebt e poshtme dhe n\u00eb zon\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb naosit (hap\u00ebsir\u00eb e brendshme e kish\u00ebs me arkitektur\u00eb specifike).<\/p>\n<p>Kupola paraqet Krishtin e Plotfuqish\u00ebm, Liturgjin\u00eb Qiellore dhe shfaqe t\u00eb profet\u00ebve t\u00eb Dhiat\u00ebs s\u00eb Vjet\u00ebr n\u00eb daullen e kupol\u00ebs, nd\u00ebrsa n\u00eb var\u00ebse jan\u00eb kat\u00ebr Ungjilltar\u00ebt. N\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn posht\u00eb kupolave jan\u00eb disa skena nga cikli i Festave t\u00eb M\u00ebdha, si dhe shfaqe individuale t\u00eb apostujve, martir\u00ebve dhe mjek\u00ebve t\u00eb shenjt\u00eb. N\u00eb zon\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb naosit, n\u00eb murin jugor, p\u00ebrfaq\u00ebsohet mbrojt\u00ebsi i kish\u00ebs, Sh\u00ebn Ahili, i shoq\u00ebruar nga disa et\u00ebr t\u00eb shenjt\u00eb dhe liturgist\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb veri jan\u00eb pikturuar luft\u00ebtar\u00ebt e shenjt\u00eb. N\u00eb pjes\u00ebn e altarit \u00ebsht\u00eb pikturuar vet\u00ebm ena e liturgjis\u00eb fetare me kompozimin e Vajtimit t\u00eb Krishtit. Di\u00e7o piktori, m\u00eb par\u00eb, 1849-1851, ka pikturuar n\u00eb ikonostas si ikonat e fronit ashtu edhe ikonat e fest\u00ebs. M\u00eb von\u00eb n\u00eb vitin 1861, ai pikturoi kryqin e fronit me Kryq\u00ebzimin e Krishtit, N\u00ebn\u00ebs s\u00eb Zotit dhe Gjon Pararend\u00ebsit.<\/p>\n<p>Ikonat n\u00eb zon\u00ebn e Deizisit dhe apostujve jan\u00eb vep\u00ebr e piktorit Antoni Jovanovi\u00e7 dhe duket se jan\u00eb b\u00ebr\u00eb rreth vitit 1840.<\/p>\n<p>Kisha e Sh\u00ebn Ahili n\u00eb fsh. Trebishte ka gjithashtu nj\u00eb fond t\u00eb pasur librash kishtar\u00eb, t\u00eb shtypur n\u00eb Kiev, Mosk\u00eb, Beograd dhe Konstandinopol, si dhe nj\u00eb flamur interesant litik, i pikturuar n\u00eb vitin 1864, me shfaqe e shenjtit mbrojt\u00ebs t\u00eb kish\u00ebs, Sh\u00ebn Ahilit t\u00eb Laris\u00ebs dhe patronit t\u00eb manastirit Bigorski Sh\u00ebn Gjon Pag\u00ebzori n\u00eb an\u00ebn tjet\u00ebr. Flamuri \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb baz\u00eb t\u00eb shablloneve t\u00eb pikturuara t\u00eb disa modeleve t\u00eb bukura litike nga manastiri Bigorski, vep\u00ebr e Mihaillit dhe Dimitrit (hieromonk Daniill) nga Samarina, dhe sipas ve\u00e7orive stilistike t\u00eb piktur\u00ebs s\u00eb ikonave, flamuri \u00ebsht\u00eb ndoshta vep\u00ebr e v\u00ebllez\u00ebrve Makarievi nga Galli\u00e7niku.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Periudha nga fundi i shekullit XVIII deri n\u00eb mesin e shekullit XIX, \u00ebsht\u00eb periudh\u00eb e ngritjes s\u00eb p\u00ebrgjithshme ekonomike, kishtare-arsimore dhe artistike t\u00eb manastirit Bigorski. Abat\u00ebt e aft\u00eb dhe t\u00eb zot\u00eb, Hilarioni, Arseni dhe Joakimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb formojn\u00eb fuqin\u00eb e madhe t\u00eb manastirit, duke bler\u00eb toka, sht\u00ebpi dhe dyqane nga Elbasani dhe Prilepi deri<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":100333,"menu_order":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-bigorski.php","meta":{"_acf_changed":false,"wprm-recipe-roundup-name":"","wprm-recipe-roundup-description":"","ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-100466","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/100466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=100466"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/100466\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/100333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bigorski.org.mk\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=100466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}