Kur dje, në të Hënën e Pastër, hapëm portat e Kreshmës së Madhe, në të vërtetë hapëm portat e shpirtit tonë. Sot, në ditën e dytë të agjërimit, kjo hapje thellohet. Sepse një ditë përmbajtje është vetëm fillimi, por dy ditë janë tashmë një hap i vendosur në udhë. E udha kërkon qëndrueshmëri, guxim dhe, mbi të gjitha, vigjilencë shpirtërore.
“Sot, duke nisur ditën e dytë të përmbajtjes shpëtimtare, të thërrasim, o Zot: shpo zemrat tona me pendim,” këndon Triodi i Shenjtë në Shërbesën e Mëngjesit. Shpoji – jo për t’i plagosur, por për t’i hapur. Sepse zemra e mbyllur as nuk mund të pranojë mëshirë, as të dhurojë dashuri. Pendimi i përulur (umilimi), kjo thyerje e shenjtë e shpirtit, është dhurata që kërkojmë në këto ditë: të mos mbetemi gur, por të bëhemi tokë që pranon farën dhe jep fryt.
Në shenjtëroren e Manastiri i Shën Gjon Pagëzorit – Bigorski, kjo ditë e dytë e agjërimit kalon në të njëjtën heshtje, në të njëjtën butësi të rreptë si e para. Manastiri, i mbushur me agjërues, merr frymë në të njëjtin ritëm pendestar. Nuk ka ngrënie e pije, nuk ka fjalë boshe, por vetëm teologji dhe lutje.
Tri-kënga e Mëngjesores na thërret përtej durimit asketik, na fton në soditje: “Me agjërim le të ngjitemi në malin e virtytit, duke hedhur tej gjërat e ulëta të ndjeshmërisë. Le të hyjmë në thellësitë e soditjeve të shenjta, të shohim Krishtin, të Dashurin tonë, në bukurinë e Tij, dhe me ngritje hyjnore të hyjmë në hyjnizim.” Sa madhështore është kjo figurë! Agjërimi nuk është vetëm luftë kundër pasioneve; ai është edhe ngjitje në Sinai, hyrje në errësirën e shenjtë ku Zoti zbulohet, shikim i Krishtit “në bukurinë e Tij”. Dhe ky shikim është vetë qëllimi. Është Pashkë para Pashkës.
Në Mbrëmësore, stihirat na zbulojnë thelbin e agjërimit të vërtetë: “Le të agjërojmë jo vetëm duke u përmbajtur nga ushqimi, por duke u larguar nga të gjitha pasionet trupore, që të bëhemi të denjë të shijojmë Qengjin, Birin e Perëndisë, të therur me vullnetin e Tij për botën.” Agjërimi, pra, nuk është dietë, por shndërrim. Nuk është heqje dorë nga ushqimi për shëndetin e trupit, por çlirim i shpirtit nga çdo barrë, që ai të mund të fluturojë.
Dhe më thellë akoma, himnografi na kujton Parajsën: “Meqë dikur u dëbuam nga Parajsa për shkak të ushqimit të hidhur, le të nxitojmë të hyjmë sërish në të, duke u përmbajtur nga pasionet.” E gjithë Kreshma është kthim në Parajsë. Çdo ditë përmbajtjeje është një hap drejt shtëpisë së humbur. Çdo lutje është një trokitje në portën e Parajsës.
Në Shërbesën e Madhe të Mbrëmjes (Poveçerja e Madhe), nga zemra atërorë e Jerondit tonë, u dëgjua sërish Kanoni i Madh Pendestar i Shën Andreut të Kretës, tashmë në pjesën e dytë. Shenjtori na çon më thellë në historinë biblike të rënies dhe të pendimit. Mëkati e zhveshi njeriun nga rroba që Perëndia i kishte endur dhe e veshi me rroba lëkure. “Jam veshur me rrobën e turpit si me gjethe fiku,” thotë Kanoni, “në dënim të pasioneve të mia vetëdashëse.” Dhe secili prej nesh, duke dëgjuar këto fjalë në gjysmerrësirën e tempullit, njeh lakuriqësinë e vet; jo trupore, por shpirtërore: lakuriqësinë e shpirtit që ka harruar Kë mban brenda vetes.
Por në mes të këtij britme pendimi, Kanoni jep edhe dritë shprese: “Edhe pse kam mëkatuar, o Shpëtimtar, e di se Ti e do njeriun. Ndëshkon me mëshirë dhe je i zjarrtë në dhembshuri. Më sheh duke qarë dhe nxiton të më takosh, si Ati që thërret birin plangprishës.” Çfarë ngushëllimi! Perëndia nuk pret të bëhemi të përsosur për të na pranuar. Ai vrapon drejt nesh ndërsa ne ende qajmë në udhë.
Kondaku i Kanonit na zgjon me zë të mprehtë e njëkohësisht të butë: “Shpirti im, shpirti im, ngrihu! Përse fle? Fundi po afrohet dhe do të turpërohesh. Zgjohu që të të kursejë Krishti Perëndi, Ai që është kudo i pranishëm dhe i mbush të gjitha.” Ky thirrje – “ngrihu, pse fle” – kumbon gjatë gjithë Kreshmës si kambanë për ndërgjegjen e fjetur. Jo nesër, jo më vonë. Tani. Sot. Në këtë çast.
Dhe në mes të gjithçkaje – lutja e Shën Efrem Sirianit, e përsëritur me përkulje deri në tokë, si rrahje e zemrës mbi dheun: “O Zot dhe Mjeshtër i jetës sime, frymë përtacie, ligështie, dashurie për pushtet dhe fjalësh boshe mos më jep; por frymë dëlirësie, përulësie, durimi dhe dashurie dhuroma mua, shërbëtorit tënd. Po, o Zot Mbret, më dhuro të shoh mëkatet e mia dhe të mos gjykoj vëllanë tim, sepse Ti je i bekuar në shekuj të shekujve. Amin.” Kjo lutje është shtylla kurrizore e Kreshmës së Madhe. Në të është gjithçka: edhe diagnoza e sëmundjes sonë, edhe ilaçi. Sepse kur njeriu sheh mëkatin e vet e jo të tjetrit, atëherë fillon shërimi i vërtetë.
Le të na bëjë kjo ditë e dytë e agjërimit më vigjilentë se dje. Dhe e nesërmja le të na gjejë me zemra të shpuara nga pendimi, me sy të drejtuar kah Krishti, me buzë që heshtin ndaj fjalëve boshe dhe hapen vetëm për lutje e lavdërim.
Sepse agjërimi sapo ka filluar.
Dhe Ngjallja – na pret.
