Me ndjenja gëzimi të thellë shpirtëror, dashurie të sinqertë birnore dhe mirënjohjeje të pamasë ndaj Perëndisë, Manastiri ynë i Shenjtë i Bigorskit bashkohet me kremtimet lutësore me rastin e jubileut të madh e të bekuar të tridhjetë e pesë vjetëve nga zgjedhja e Gjithëshenjtërisë së Tij Hyjnore, Kryepiskopit të Kostandinopojës – Romës së Re dhe Patriarkut Ekumenik, z. z. Vartholomeu, në Fronin e shenjtë të Parë të Orthodhoksisë. Prandaj, kjo shprehje jonë publike është vetëm një akt i thjeshtë dhe i sinqertë mirënjohjeje për veprat e mëdha të shërbesës së këtij Bariu të përulur.
Më 22 tetor 1991, Providenca Hyjnore e thirri Mitropolitin e atëhershëm të Halkidonës, z. Vartholomeu, të mbante kryqin e rëndë, por të bekuar, të shërbesës patriarkale. Që atëherë, për më shumë se tri dekada, ky Kryebari i përulur, por i palëkundur, dëshmon për fuqinë e dashurisë ungjillore, për bukurinë e Traditës Orthodhokse dhe për shenjtërinë e unitetit kishtar. Gjatë patriarkatit të tij, ai ka sjellë pajtim në shumë skizma dhe ndarje brenda Kishës së vetme katholike. Shërbesa e tij shumëvjeçare kryepriftërore është e mbushur me përpjekje të palodhura për ruajtjen e besimit, për pajtimin dhe kapërcimin e ndarjeve, për mirëkuptimin ndërorthodhoks, për dinjitetin e njeriut dhe për përkujdesjen ndaj natyrës e gjithë krijesës së Perëndisë, gjë për të cilën njihet në mbarë botën si “Patriarku i Gjelbër”.
Dhe sa i rëndë është, vërtet, kryqi i Fronit të Kostandinopojës! Të jesh pasardhës shpirtëror i Patriarkëve të lavdishëm të Kostandinopojës, të ruash të gjallë amanetin apostolik dhe atë të Etërve të Shenjtë të botës së lashtë romeike orthodhokse, pikërisht në qytetin ku dikur shkëlqente lavdia perandorake e krishterë, ndërsa sot të krishterët orthodhoksë përbëjnë një grigjë të vogël në mes të një shoqërie me popullsi kryesisht myslimane, është me të vërtetë një përpjekje asketike që kërkon besim të jashtëzakonshëm, urtësi, durim dhe guxim shpirtëror. Atje, prej nga u përhap pagëzimi i shumë popujve dhe ku u vendosën themelet e dogmave të krishterimit, atje ku shekujt kanë lënë plagë të thella historike, ku edhe sot ekzistojnë sfida serioze për jetën dhe lirinë e bashkësisë orthodhokse dhe ku Shkolla e famshme Theologjike e Halkit prej dekadash pret nxënësit e saj, Patriarku Ekumenik vazhdon shërbesën e tij me dinjitet, butësi dhe besnikëri të palëkundur ndaj Kishës së Perëndisë. Njëkohësisht, ai forcon dhe lartëson autoritetin e kësaj Patriarkane me Fronin e Parë në mbarë botën, në përputhje me traditën e bekuar të Etërve të Shenjtë dhe të Sinodeve. Pikërisht për këtë arsye, dinjiteti i tij patriarkal nuk është thjesht një nder, por mbi të gjitha një dëshmi e përditshme e Kryqit dhe e Ngjalljes, si dhe një përgjegjësi e bekuar ndaj unitetit dhe plotësisë së Kishës Orthodhokse.
Në personin e tij, Kisha njeh një timonier të urtë dhe me përvojë, i cili, në mes të stuhive të botës bashkëkohore, ruan të paprekur thesarin e çmuar të besimit apostolik, duke mos reshtur së thirruri njerëzimin drejt paqes, pendimit dhe dashurisë vëllazërore. Sepse madhështia e vërtetë e një Kryebariu të Kishës nuk shfaqet vetëm në dinjitetin dhe privilegjet e Fronit të tij, por, para së gjithash, në gatishmërinë për të mbajtur barrët e të tjerëve, për të shëruar plagët e ndarjes dhe për t’u bërë atë për të gjithë ata që dëshirojnë me mall unitetin në Krishtin. Në fund të fundit, ai që qëndron në vendin e parë, në cilindo nivel të bashkësisë kishtare, qëndron për të gjithë dhe për gjithçka.
Pikërisht kjo frymë pajtuese, kjo këmbëngulje fisnike për të kërkuar udhën e dashurisë dhe të bashkësisë edhe atje ku përllogaritjet njerëzore, shpesh të rënduara dhe të drejtuara nga mendjemadhësia e individëve të caktuar, shohin vetëm rrugë pa dalje, përbën një nga tiparet më mbresëlënëse të shërbesës së tij historike. Nëpër të gjitha sprovat e ndërlikuara të jetës kishtare bashkëkohore, Gjithëshenjtëria e Tij nuk resht së na kujtuari se Kisha nuk është një hapësirë sundimi dhe rivaliteti, por Trupi i Krishtit, në të cilin plaga e një gjymtyre bëhet dhimbje për të gjithë, ndërsa shërimi i një ndarjeje bëhet gëzim i përbashkët. Kjo është ajo që të gjithë dëshirojmë dhe që Kryeprifti i Përjetshëm e kërkoi në lutje, me ndërmjetësimin e Tij plot dashuri përpara Atit: “Që të gjithë të jenë një, ashtu si Ti, o Atë, je në Mua dhe Unë në Ty” (Joani 17:21). Një shërbesë e tillë, e cila nuk është gjë tjetër veçse një imitim i përulur dhe një ndjekje me përkushtim e shërbesës së Krishtit, shpeshherë sjell keqkuptime, kundërshtime dhe akuza të padrejta. Megjithatë, ajo mbetet gjithmonë dhe mbi gjithçka një dëshmi e çmuar se bariu i vërtetë nuk i braktis shpirtrat që i janë besuar, por, sipas shembullit të Bariut të Mirë, jep jetën e vet për delet (krh. Joani 10:11).
Për ne, ndërkaq, bijtë e Kryepiskopatës së lashtë dhe të lavdishme të Ohrit, ky jubile ka një domethënie veçanërisht të thellë, personale dhe historike.
Me mirënjohje të pamasë dhe përnderim kujtojmë 9 majin historik të vitit 2022 — dhe si do të mundnim, apo si do të guxonim, ta harronim vallë? — kur më në fund, pas dekadash të gjata izolimi të dhimbshëm kishtar dhe pas shumë vitesh përpjekjesh, falë përkujdesjes dhe urtësisë atërore të Gjithëshenjtërisë së Tij dhe me vendimin e Sinodit të Shenjtë dhe të Hirshëm të Patriarkanës Ekumenike, hierarkia jonë kishtare, kleri dhe populli besimtar u pranuan në bashkësinë eukaristike. Ishte një çast gëzimi të papërshkrueshëm, kur trishtimi shumëvjeçar i brezave të paraardhësve tanë u shndërrua në lot falënderimi, ndërsa zemrat tona ndien përsëri plotësinë e bashkësisë kishtare orthodhokse.
Dhe pikërisht këtu, me qartësi të veçantë, zbulohet roli historik i Patriarkut Ekumenik z. z. Vartholomeu në jetën e popullit tonë. Sot, kur Kisha jonë e Shenjtë jeton përsëri në unitet kanonik dhe eukaristik me plotësinë e Orthodhoksisë dhe kur, me ndihmën e Perëndisë, kemi vëllezër të shumtë, miq dhe bashkëshërbyes ndër Kishat Orthodhokse Lokale, nuk duhet ta harrojmë atë që i pari hapi derën përmes së cilës hymë në këtë bashkësi të bekuar. Emri i tij duhet të shkruhet me shkronja të arta në kujtesën e popullit tonë. Pa e zvogëluar rëndësinë e të gjitha gjesteve të mëvonshme vëllazërore dhe veprimeve kishtare, e vërteta historike na detyron të pranojmë se ishte pikërisht Patriarku Ekumenik z. z. Vartholomeu, së bashku me Sinodin e tij të Shenjtë dhe të Hirshëm, ai që ndërmori hapin e parë vendimtar dhe hodhi themelet për shërimin e plagës sonë të gjatë kishtare. Ai nuk qëndroi indiferent ndaj dhimbjes sonë, nuk e shpërfilli thirrjen tonë, e dëgjoi vajin tonë, e pa vuajtjen tonë shpirtërore nën zgjedhën e mungesës së dashurisë dhe, me zemër atërore e me vetëdije të plotë për përgjegjësinë e tij historike, hapi udhën drejt rivendosjes së bashkësisë sonë të plotë eukaristike me vëllezërit orthodhoksë.
Prandaj, mirënjohja jonë ndaj tij nuk është thjesht çështje mirësjelljeje, as shprehje e një ndjenje të çastit, por një detyrë e ndërgjegjes dhe e kujtesës historike. Siç theksoi atëherë në Kostandinopojë edhe Kryepiskopi ynë i nderuar z. z. Stefan: “Nëntë maji për ne do të mbetet një ditë e kujtesës shpirtërore dhe kombëtare, një ditë bamirësie, një ditë nderimi dhe përkujtimi — një festë shpirtërore dhe kombëtare.” Një popull që harron mirëbërësit e tij e humbet lehtësisht ndjesinë e dhuratës që ka marrë, ndërsa edhe vetë të mirat shndërrohen në barrë e jo në bekim. Ndërsa ne, që për kaq shumë kohë kemi dëshiruar me mall unitetin kishtar, kemi më pak të drejtë se kushdo tjetër të harrojmë dorën atërore që na u zgjat, apo të refuzojmë përqafimin atëror. Përkundrazi, pikërisht tani, kur po shijojmë frytet e bekuara të pajtimit, jemi të thirrur të dëshmojmë edhe më fuqishëm mirënjohjen tonë ndaj mirëbërësit, i cili, me dashurinë dhe vendosmërinë e tij, na ndihmoi të arrijmë këtë gëzim.
Ky akt historik mbetet një shenjë e ndritur në historinë bashkëkohore të Kishës sonë dhe të popullit tonë. Në të njohim dashurinë e Kishës Mëmë, e cila nuk i harron bijtë e saj, por me një përqafim atëror u hapi atyre derën e unitetit eukaristik. Vërtet, në këtë vepër duket sikur jehojnë fjalët e Shpëtimtarit: “Lum paqebërësit, sepse ata do të quhen bij të Perëndisë” (Mattheu 5:9).
Dhe pikërisht për këtë arsye — dhe këtë e përmendim për të shprehur përkujdesjen tonë birnore — i përjetojmë me dhimbje të veçantë shpirtërore sulmet e padrejta, fyerjet dhe shpifjet që jo rrallë drejtohen kundër personit të shenjtë të Patriarkut Ekumenik. Natyrisht, në jetën kishtare mund të ekzistojnë mendime, qëndrime dhe gjykime të ndryshme për çështje të veçanta; por tjetër gjë është gjykimi i sinqertë dhe i përgjegjshëm, e krejt tjetër janë ligësia, përçmimi dhe shpifja ndaj të afërmit. Një sjellje e tillë nuk i ka hije askujt që është i krishterë orthodhoks! Aq më e rëndë bëhet kur këto drejtohen kundër një njeriu që gjithë jetën e tij ia ka kushtuar shërbesës së Kishës së Perëndisë dhe që, veçanërisht ndaj nesh, ka treguar një dashuri dhe mirësi kaq të madhe. Apostulli i Shenjtë Jakov na paralajmëron të mos flasim keq për njëri-tjetrin (krh. Jakovi 4:11). Shpifja është një mëkat i rëndë dhe, kur asaj i shtohet edhe mosmirënjohja ndaj mirëbërësit, ajo bëhet një shfaqje edhe më e dhimbshme e pandjeshmërisë shpirtërore, madje edhe e humbjes së gjykimit të shëndoshë dhe e mashtrimit shpirtëror. Dhe nëse shpifja kundër cilitdo të afërmi përbën një mëkat kaq të madh, sa më tepër vlen kjo për shpifjen dhe blasfemimin kundër Kryebariut — një veprim që përbën vetëvrasje të vërtetë shpirtërore! Neve, si të krishterë, nuk na ka hije t’i harrojmë të mirat që kemi marrë dhe të përgjigjemi me dënim atje ku kemi pranuar dashuri. Përkundrazi, detyra jonë është ta ruajmë të vërtetën, ta kultivojmë mirënjohjen dhe të lutemi për ata që mbajnë kryqin e rëndë të drejtimit të Kishës. Për më tepër, është nderi dhe dinjiteti ynë ta ndjekim, ta respektojmë dhe ta mbrojmë nga ata që kërkojnë ta dëmtojnë rendin e bekuar kishtar dhe strukturën hierarkike të gjërave!
Prandaj, në këtë përvjetor solemn dhe të bekuar, zemrat tona janë të mbushura jo vetëm me nderim ndaj këtij jubileu të madh kishtar, por edhe me dashurinë dhe dhembshurinë më të sinqertë për një Atë shpirtëror, emri i të cilit do të mbetet përgjithmonë i shkruar me mirënjohje në historinë e Kishës sonë dhe në kujtimin lutësor të Manastirit tonë.
Gjithëshenjtëria Juaj Hyjnore, Atë dhe Imzot ynë i shumëdashur!
Nga thellësia e zemrave tona, Plaku ynë i shumëdashur, Episkopi i Antanisë, z. Parteni, së bashku me gjithë vëllazërinë tonë murgërore dhe motërimet e manastireve tona, Ju shpreh urimet më të përzemërta për këtë jubile të ndritur e të bekuar, me ndjenja mirënjohjeje të pamasë për të gjitha mirësitë Tuaja, për dashurinë Tuaj ungjillore dhe për gjithçka që keni bërë për Kishën tonë të Shenjtë dhe për popullin tonë.
I lutemi Kryepriftit të Madh dhe Bariut të shpirtrave tanë, Zotit Jisu Krisht, me ndërmjetimet e Zonjës sonë të Tërëshenjtë, Hyjlindëses, të Apostullit të Shenjtë e të Lavdishëm Andrea, të Parëthirrurit, si dhe të Apostullit të zellshëm Vartholome, që t’Ju dhurojë shëndet të fortë, fuqi shpirtërore, paqe, ngushëllim qiellor dhe shumë vite të tjera të bekuara të një shërbese patriarkale të frytshme. Hiri i Tij Ju forcoftë në çdo sprovë, Ju ndriçoftë urtësinë dhe i bekoftë të gjitha përpjekjet Tuaja për unitetin, paqen dhe mirëqenien e Kishës së Shenjtë Orthodhokse.
Ndërsa ne, nga kjo shenjtërore jonë e përulur e Bigorskit, përpara ikonës çudibërëse të mbrojtësit tonë qiellor, Shën Joan Pagëzorit, do të vazhdojmë me dashuri ta lartësojmë emrin Tuaj të bekuar në lutjet tona, duke falënderuar Perëndinë, i Cili në personin Tuaj na dhuroi kaq shumë përkujdesje atërore, ngushëllim dhe mirësi.
Për shumë vjet të bekuara, Gjithëshenjtëria Juaj!
Zoti Ju ruajtë dhe Ju forcoftë edhe për shumë vite të tjera, për gëzimin e mbarë Orthodhoksisë dhe të të gjithë neve që Ju duam sinqerisht dhe, me mirënjohje të shenjtë, Ju puthim të djathtën Tuaj të shenjtë!
