Sot Zoti hyn në Jerusalem, Jeta mes të vdekshmëve, i hipur me përulësi mbi një gomar, ndërsa populli e pret me degë palmash dhe me thirrjet: “Hosana! I bekuar është Ai që vjen në emër të Zotit!” Dhe kjo hyrje – e përulur, e butë, mbi një kafshë për të cilën askush nuk do të mendonte se mbart Mbretin e pavdekshëm – është hyrje që përsëritet sa herë që Krishti hyn në tempullin e Tij të dashur: në zemrën e njeriut. Jo me parada dhe brohoritje, jo me fanfara e zhurmë, por në heshtje, e fshehur në Misteret e shenjta, në lutje dhe psalmodi, në lot dhe në gëzimin e besimtarëve.
Kremtimi në Dibër ishte pikërisht i tillë – i denjë dhe lutës, si një parapërgatitje për Fitoren. Një prag i Ngjarjes triumfale, hyrje në Pashkën e Shenjtë. E Diela e Palmave është hyrje në Jerusalem, por edhe hyrje në Javën e Mundimeve, në atë çast vendimtar përpara Golgotës së frikshme dhe përpara Varrit të zbrazët. Për bashkësinë tonë murgërore, të mbledhur rreth Jerondit tonë të dashur, Episkopit të Antanisë z. Parteni, si dhe për shumë besimtarë, ky prag edhe këtë vit u kapërcye në një nga tempujt më të bukur dhe më të rëndësishëm të vendit tonë – katedralja “Fjetja e Hyjlindëses së Tërëshenjtë” në lagjen e vjetër dibrane Varosh.
Ky tempull i lavdishëm, i ndërtuar në vitin 1840, është një ndër kishat më të bukura të Rilindjes në Maqedoni, një monument i vërtetë i arritjes shpirtërore dhe ndërtimore të paraardhësve tanë, të cilët e ndërtuan në kushte të vështira shoqërore dhe ekonomike, nën kufizimet e kohës, por me besim të pakufishëm. Bazilikë me tre nefa, e stolisur me pikturë murale dhe me një ikonostas të pasur me ikona të bukura të shekullit XIX, dikur kisha kryesore katedrale e Namestnisë Arhieratike të Dibrës dhe selia e Mitropolisë së Dibrës, muret e saj ruajnë kujtimin e hierarkëve dhe priftërinjve, të pagëzimeve dhe martesave, të shërbesave të varrimit dhe të ringjalljes – gjithë historinë e krishterimit dibran të gdhendur në gur, në ikona dhe në freska.
Prej disa vitesh, me nismën dhe përpjekjet e Jerondit tonë, Episkopit z. Parteni, dhe në bashkëpunim me këshillin kishtar dhe besimtarët e devotshëm të Dibrës, në tempull u kryen punime të gjera konservimi dhe restaurimi: u mbrojt çatia nga depërtimi i ujit, u sanuan dëmtimet e mëdha të brendshme, u rinovua plotësisht portiku, u restauruan shtyllat, ballkoni i galerive, dritaret, instalimi elektrik dhe trarët e tavanit; u përforcuan themelet, kështu që kisha tani është plotësisht e mbrojtur nga lagështia. Vëllazëria e Bigorskit dhe motëria e Rajçicës bënë pastrimin dhe zbukurimin e plotë të kishës. Dhe kur sot hymë në të, ajo na priti e përtërirë, e gëzuar dhe e ndritshme, duke marrë frymë me atë paqe që e kanë vetëm tempujt që janë dashur dhe ruajtur.
Jerondi ynë i nderuar kryesoi Misterin liturgjik të festës, dhe përveç vëllezërve klerikë nga Bigorski, bashkëmeshoi edhe prifti dibran at Mile Angelkovski. Himnet e gëzueshme liturgjike, të kënduara bukur nga kori “Mitropolit Kozma Preçistanski” nga Kërçova, u përzien me psherëtimat lutëse të turmës së madhe të të pranishmëve, të ardhur nga të gjitha anët e vendit. Dhe kur “Hosana” jehoi nën kupolat e këtij tempulli të lashtë, ajo nuk ishte vetëm kujtim i pritjes në Jerusalem të Mbretit të paqes, por një dëshmi e gjallë se Zoti Krisht edhe sot hyn, edhe sot vjen, edhe sot është ndër ne dhe me ne.
Veçanërisht prekëse ishin lotët e gëzimit në sytë e dibranëve vendas – lotë të njerëzve që e shohin tempullin e tyre të ripërtërirë, të gjallë dhe të mbushur me popull e lutje. Këta lot ishin dëshmi e shpresës së fortë se në këtë tempull të bukur të Hyjlindëses, lavdërimet nuk do të pushojnë kurrë. Çdo gojë, çdo zemër, sikur përsëriste: “Hosana! I bekuar është Ai që vjen!” – me besim gjithnjë e më të thellë se kjo ndërtesë e lavdishme do ta arrijë plotësinë e saj në bukuri dhe lavdi.
Me praninë e tyre të çmuar, gëzim dhe nder të madh na dhanë bashkëqytetarët tanë të dashur – shqiptarë nga Dibra, si shenjë respekti ndaj vlerave që na bashkojnë dhe ndaj frymës së qytetit, i cili gjithmonë ka qenë shembull i bashkëjetesës dhe mirëkuptimit. Sepse tempulli i Hyjlindëses në Dibër nuk është vetëm vend lutjeje; ai është edhe dëshmi e gjallë e historisë sonë të përbashkët, e kulturës dhe dinjitetit tonë – një shenjtërore që prej shekujsh qëndron si krenari e të gjithë banorëve, pa dallim prejardhjeje apo gjuhe.
Sepse qëllimi i shërbesës së sotme nuk ishte vetëm festa e Palmave. Ishte edhe diçka më tepër: t’i bëjmë nder Hyjlindëses së Tërëshenjtë për këtë kishë të saj – monument me rëndësi të madhe historike dhe shpirtërore; t’u shprehim falënderim paraardhësve tanë dashamirës të Perëndisë, që me vetmohim të madh na lanë këtë trashëgimi të shenjtë; dhe të dëshmojmë se mundi i tyre nuk ka qenë i kotë, sepse edhe pas dy shekujsh, pasardhësit e tyre qëndrojnë në të njëjtin tempull, këndojnë të njëjtat himne dhe marrin pjesë në të njëjtin Krisht.
Procesi i restaurimit dhe mbrojtjes së këtij tempulli do të vazhdojë edhe në të ardhmen, që kjo trashëgimi e shenjtë t’u përcillet brezave të ardhshëm në bukuri edhe më të madhe. Çdo njeri me vullnet të mirë mund të ndihmojë sipas mundësive të veta, sepse të ndërtosh dhe të ruash një tempull nuk është vetëm vepër ndërtimi, por mbi të gjitha vepër besimi, dashurie dhe mirënjohjeje.
Dhe sonte fillon Java e Mundimeve. Degët e palmave do të thahen, thirrjet “Hosana” do të shndërrohen në heshtje, dhe Mbreti do të gozhdohet në Kryq. Por ne e dimë – sepse i gjithë Kreshmi i Madh na përgatiti për këtë – se pas Kryqit vjen Varri i zbrazët. Pas heshtjes vjen thirrja fitimtare: “Krishti u ngjall!” Pas lotëve vjen gëzimi që askush nuk mund të na e marrë.
Hosana! I bekuar është Ai që vjen! Dhe i bekuar është çdo tempull dhe çdo zemër që e pret Atë me dashuri!
