Слово на Неговото преосвештенство епископ Антаниски г. Партениј, игумен на Бигорската свештена обител, изговорено на Вечерната богослужба во чест на свети Партениј Лампсакиски Чудотворец, на 6/19 декември 2026 лето Спасителово
Возљубени мои отци, браќа и духовни чеда,
Би сакал, најнапред, од сѐ срце да ви се заблагодарам што оваа вечер принесовте жртва на љубовта и дојдовте од многу страни, некои од поблиску, некои од подалеку, за заедно да го чествуваме великиот светител Партениј Лампсакиски, чиешто име недостојно го носам веќе триесет години. Оваа наша средба не е обичен собир, туку евхаристиско собирање околу споменот на еден човек кој целосно Му припаѓал на Христа Бога.
Иако сум мал и последен, едно знам со сигурност: дека навистина искрено се трудевме да ја исполниме волјата на овој светија, бивајќи сите едно во Христа. Зашто негова главна одлика во животот била да ги собира луѓето во Христа, откако самиот тој најнапред целосно Му се предал Нему. Целото негово битисување било одговор на повикот Христов: Кој сака да врви по Мене, нека се одрече од себе, нека го земе својот крст и нека врви по Мене[1]. Тој не живеел за себе, туку за Оној Кој го повикал. И затоа му била дадена духовна власт да ги привлекува душите кон истиот тој призив, не со надворешна сила, не со човечка убедливост, туку со тивката, но непобедлива сила на благодатта.
Градот што му бил доверен, Лампсак во Мала Азија, во времето на светиот и рамноапостолен цар Константин Велики (306–337), сè уште бил град на идолопоклоници. Христијаните биле малубројни и незабележливи. Но кога засветлил овој голем Христов слуга, луѓето почнале сами да ги разурнуваат идолските храмови и да Му се поклонуваат на Христа. Гледајќи го својот епископ, човек преобразен, обожен, човек во кого живеел Христос, тие Го осознале вистинскиот Бог. Според Житието на свети Партениј, запишано од светиот Софрониј, патријарх Ерусалимски, светителот со молитва ги разурнал идолските капишта во Лампсак и го обратил целиот град во христијанската вера. Кога се упокоил, не останал ниту еден паганин во градот. Тоа сведоштво не е историска фантазија, туку духовна реалност: кога еден човек сецело Му се предава на Христа, тој станува светилник за целиот град[2].
Тоа е тајната на светоста. Кога Христос ќе се всели во човекот, неговото присуство станува проповед. Не зборот, туку битието; не аргументот, туку животот. Свети Партениј не освојувал со сила, туку со љубов. А љубовта, кога е вистинска, секогаш обединува.
Оваа вечер ми одекна во срцето една стихира од неговата служба: „Ни засветли Партениј славниот и пак нѐ собра заедно, за да славиме духовно со него, воспевајќи Го Христа Господа.“ И навистина, еве нè, собрани по неговите молитви. Тој се молел сите во Христа да бидеме едно, како што и самиот Господ се молеше пред Своите страданија: Да бидат сите едно: како што си Ти, Отче, во Мене и Јас во Тебе, така и тие да бидат едно во Нас[3].
Ова единство не е плод на договор, ниту резултат на организација. Тоа е дар одозгора. Се раѓа тогаш кога Христос е средиште на нашето собирање. Кога Он е навистина „посреди нас“, тогаш и ние стануваме едно. Затоа светителите, како живи икони Христови, и по своето упокојување продолжуваат да нè собираат околу Него.
И несомнено, свети Партениј и денес прави чудо. Не само што сме собрани од разни краишта на нашата татковина, туку имаме и драги браќа од соседните православни цркви на Грција и Србија. Имено, вечерва заедно со нас се возљубените отци: архимандритот г. Амвросиј и протопрезвитерот г. Ставрос од светата Митрополија Димитријадска на нашиот возљубен брат, митрополитот г. Игнатиј, како и почитуваниот отец архимандрит г. Доситеј, старец и духовник на прочуениот фрушкогорски манастир Гргетег, заедно со свештеници од Сремската епархија.
Гледате ли? Светителот сведочи дека сите ние заедно сме еден народ Божји, едно во Црквата Христова, Новиот Израил. Во Христа нема поделби по тело и крв. Нема веќе Јудеец ни Елин, нема роб ни слободен, нема машко ни женско; зашто сите вие сте едно во Христа Исуса[4]. Светите Отци не познаваат разделби во Црквата според нации. Таквото нешто се јавува дури во 19. век и е осудено како ерес. Отците секогаш зборуваат за еден народ – народот Христов. Свети Јован Златоуст, толкувајќи го стихот „нема Јудеец ни Елин“, учи дека во Црквата сите природни разлики се преобразуваат и се надминуваат во единството на Телото Христово[5]. И свети Максим Исповедник сведочи дека Христос во Себе ги соединил разделените, правејќи од многумина – едно.
Затоа, бескрајно Му благодарам на свети Партениј што секоја година нè учи и нѐ потсетува на оваа вистина. На неговата слава, во манастирот, доаѓаат браќа од разни помесни Цркви и јурисдикции, за да се покажеме какви што нè сака светителот; и уште повеќе, какви што нè сака Владиката на светителот и Владиката на сите нас, нашиот Господ Исус Христос: сите во Неговото име да бидеме едно.
Од срце им благодарам и на моите драги духовни чеда, студентите што дојдоа, едни од Атина, други од Солун, отец Анатолиј од Рим – што направија жртва да бидат оваа вечер со нас. Вашето присуство е жива потврда дека љубовта кон светителот не познава далечини.
Ви благодарам уште еднаш на сите што посакавте да дојдете и да го прославиме овој голем светител и чудотворец, свети Партениј Лампсакиски. Од срце ви благодарам, и да знаете дека ве носам сите во молитвата и ве љубам многу во Христа.
Христос посреди нас!
[1] Марко 8, 34.
[2] Сп. Матеј 5, 14-16.
[3] Јован 17, 21.
[4] Гал. 3, 28.
[5] Свети Јован Златоуст, Беседи на Посланието до Галатјаните, III, 28.
