Ka net në të cilat koha duket sikur pushon së matura me orë dhe fillon të matet me lutje; net në të cilat tokësorja tërhiqet përpara qiellores, ndërsa zemra njerëzore, e çliruar qoftë edhe për një çast nga zhurma e gjërave kalimtare, ndien se qëndron përpara një realiteti tjetër, më të lartë dhe më të butë.
E tillë ishte kjo natë e bekuar e Fjetjes së Hyjlindëses në shenjtëroren e lashtë të Nënës së Perëndisë – Manastirin e Hyjlindëses së Tërëshenjtë – Preçista, pranë Kërçovës. Nën mbulesën e saj amënore, në kishën e shenjtëruar nga lutje, lot dhe shpresa shekullore, u ndie ajo prani e heshtur dhe e patregueshme e Mbretëreshës Nënë, e Cila edhe në Fjetjen e saj të nderuar nuk e braktis botën, por e përqafon atë edhe më fuqishëm me ndërmjetimet e saj përpara fronit të Birit dhe Perëndisë së saj.
Me bekimin e Jerondës dhe igumenit tonë të dashur, Hirësisë së Tij, Episkopit të Antanisë z. Partenij, në Preçista u mblodh e gjithë familja monastike e Bigorskit, Rajçicës dhe Preçistës, së bashku me një numër të madh besimtarësh të devotshëm nga vise të ndryshme, kështu që shenjtërorja shtatëshekullore u gjallërua sërish në plotësinë e dinjitetit të saj të lashtë lutësor.
Për gati katërmbëdhjetë orë, nga mbrëmja e hershme deri në orët e mesditës, lutja ngrihej pareshtur drejt Nënës së Perëndisë, Ndërmjetësueses së palodhur të gjinisë së krishterë. Jerondai ynë i dashur kryesoi pa u lodhur të gjithë shërbesën e Agripnisë, duke e sjellë me lutje popullin e mbledhur përpara Pranisë së së Tërëkulluarës, ndërsa në përfundim kryesoi Liturgjinë e Shenjtë Hyjnore, në bashkëshërbim me vëllezërit klerikë të Manastirit të Bigorskit.
Agripnia dalëngadalë u shndërrua në një shërbesë madhështore të shenjtë të dashurisë dhe mirënjohjes. Pas Mbrëmësores festive dhe lutjeve të gjata gjatë natës, në Utrenin u nxor Epitafi i Hyjlindëses. Përpara figurës së saj të shenjtë, murgjit dhe populli besimtar kënduan me përshpirtshmëri Stasitë e Fjetjes, duke soditur misterin e atij gjumi të lumur, i cili për Nënën e Perëndisë u bë kalim nga toka në Qiell, nga jeta e përkohshme në lavdinë e amshuar pranë Birit të saj Hyjnor.
Një madhështi të veçantë shërbesës i dha prania e korit me famë botërore të muzikës kishtare bizantine-orthodhokse “Tropos”, i cili për herë të parë mbushi qemeret e kishës së Preçistës me psalmodinë e tij të thellë, lutësore dhe të përsosur.
I drejtuar nga dirigjenti i shquar dhe profesori i muzikës kishtare bizantine, z. Konstantinos Angelidis, kori “Tropos” nuk ishte thjesht një zbukurim muzikor i festës, por një shërbyes i vërtetë lutësor i misterit të saj. Me disiplinë të jashtëzakonshme, fisnikëri shprehjeje dhe njohje të thellë të Traditës së psalmodisë bizantine, anëtarët e tij i shndërronin meloditë e lashta kishtare në lutje hirplote, duke e udhëhequr kuvendin drejt atij lartësimi dhe soditjeje të brendshme, në të cilën njeriu nuk dëgjon më vetëm melodinë, por edhe thellësinë dhe misterin që ajo mbart.
Me ta, në një harmoni të mrekullueshme lutësore, kënduan edhe psaltët e korit “Mitropoliti Kozma i Preçistës” nga Kërçova, si dhe kori i Bigorskit, kështu që të dy klirosët, të bashkuar në të njëjtën frymë lutjeje, krijuan një doxologji të fuqishme dhe dinjitoze drejtuar Hyjlindëses së Tërëshenjtë. Zërat e ndryshëm u bënë një lutje e vetme, ndërsa kisha – një zemër e madhe që rrihte sipas ritmit të Traditës shekullore orthodhokse.
Pas përfundimit të Utrenit u krye një litani solemne rreth kishës me Epitafin e Hyjlindëses, e shoqëruar me këndim lutësor dhe me shërbesën e Ajazmës, ndërsa rrezet e para të mëngjesit ndriçonin kompleksin e manastirit.
Në atë çast, pas orëve të gjata të Agripnisë, lodhja trupore dukej sikur zhdukej përpara gëzimit shpirtëror. Ndihej sikur e gjithë natyra përreth shenjtërores së lashtë të Preçistës bashkohej me doxologjinë festive të Asaj që Kisha e quan “Nëna e Jetës”.
Kurora e Agripnisë së gjithë natës ishte, natyrisht, Liturgjia Hyjnore Arkieratike, të cilën e kryesoi Hirësia e Tij, Episkopi z. Partenij.
Pas leximit të Ungjillit të Shenjtë, Jerondai ynë i dashur iu drejtua të pranishmëve me një fjalë të frymëzuar dhe thelbësore kushtuar Zonjës sonë të Tërëshenjtë Hyjlindëse dhe misterit të Fjetjes së saj të nderuar. Fjalët e tij e drejtuan sërish vëmendjen e besimtarëve drejt asaj dashurie dhe përulësie të pakufishme me të cilat Hyjlindësja iu dorëzua Perëndisë, duke u bërë, nëpërmjet bindjes dhe pastërtisë së saj, Nëna e Birit të mishëruar të Perëndisë dhe, në Të, Nëna shpirtërore e mbarë gjinisë njerëzore.
Fjetja e Hyjlindëses, në frymën e përvojës së Kishës, nuk është një fund i trishtuar, por një festë e fitores së jetës mbi vdekjen; kalimi i së Tërëkulluarës nga tokësorja në qiellore dhe siguria se qëllimi përfundimtar i njeriut nuk është varri, por bashkësia e amshuar me Perëndinë.
Pas përfundimit të Liturgjisë Hyjnore, Jerondai shprehu përsëri gëzimin e tij të thellë për këtë kuvend të jashtëzakonshëm lutësor – një gëzim i cili, siç theksoi ai, nuk ishte vetëm i tij dhe i bashkësisë monastike, por edhe gëzimi i vetë shenjtërores së lashtë të Preçistës.
Kjo shtëpi shtatëshekullore e Nënës së Perëndisë, e cila përgjatë shekujve ka pranuar lutje, psherëtima, falënderime dhe lot të panumërt njerëzorë, mbrëmjen e kaluar hapi sërish përqafimin e saj për një kuvend kaq të madh dhe të bekuar dhe, si një Nënë, i pranoi dhe i bekoi të gjithë ata që me besim erdhën nën mbrojtjen e saj.
Me mirënjohje të veçantë Jerondai iu drejtua anëtarëve të korit “Tropos”, duke theksuar sakrificën e madhe që ata bënë për të qenë të pranishëm dhe për ta pasuruar kaq fuqishëm Agripninë festive me psalmodinë e tyre qiellore.
Mirënjohja e tij iu drejtua veçanërisht dirigjentit të tyre, profesorit z. Konstantinos Angelidis, dashuria e të cilit për muzikën kishtare, përgjegjësia e lartë artistike dhe besnikëria ndaj Traditës muzikore bizantine u ndien në çdo varg të kënduar.
Ai i falënderoi nga zemra edhe psaltët e korit “Mitropoliti Kozma i Preçistës”, si dhe të gjithë ata që me mundin dhe dhuntinë e tyre kontribuuan në bukurinë e shërbesës hyjnore.
Fjalë të veçanta mirënjohjeje dhe dashurie Jerondai i drejtoi edhe besimtarit të devotshëm z. Goran Mojsoski, bamirës i shenjtërores së Preçistës. Duke kujtuar fjalët e Ungjillit se njeriu i mirë “nga thesari i mirë i zemrës së vet nxjerr të mirën”, Episkopi theksoi se bujaria e vërtetë nuk matet sipas sasisë së pasurisë materiale, por sipas gjerësisë së zemrës.
Edhe pse vetë nuk disponon me bollëk të madh material, z. Mojsoski, me dashuri dhe vetëflijim, gjeti forcën të përballojë shpenzimet për punimin e ikonostasit të ri e të mrekullueshëm të kishës – një kryevepër e vërtetë dhe unike, e cila prej tani e tutje do të mbetet si një ofertë e përhershme për Nënën e Perëndisë dhe si dëshmi e besimit dhe dashurisë së një njeriu, por edhe të një brezi të tërë, ndaj shtëpisë së saj të shenjtë.
Përpara falënderimeve përfundimtare të Jerondës, iu drejtua kryetarja e Manastirit, murgesha Haritina, e cila në emër të motërisë i shprehu fjalë të përzemërta mirënjohjeje:
“Hirësia Juaj, Jerondai ynë i dashur,
Sot, pas Agripnisë së gjithë natës, kur Manastiri i Preçistës është mbushur me lutje dhe hir, dëshirojmë t’Ju ofrojmë një dhuratë tepër modeste, por simbolike – një paraqitje të vogël të pritjes së Hyjlindëses së Tërëshenjtë në Malin e Shenjtë.
Në të ne shohim simbolikisht edhe fillimin e një mrekullie shpirtërore që Perëndia na e dhuroi: ardhjen dhe vendosjen Tuaj në Manastirin e Bigorskit në vitin 1995. Që nga ajo kohë, sikur nisi të zbulohej sërish prania e Hyjlindëses së Tërëshenjtë në Malin tonë të vogël të Shenjtë – në manastiret që, nën udhëheqjen Tuaj shpirtërore, po ringjallen, duke u mbushur me lutje, sakrificë dhe dashuri.
Ju falënderojmë që i sollët popullit tonë një dritë në të cilën mund ta shohim përsëri mirësinë e Perëndisë – një dritë që përmes Kryqit çon drejt Ngjalljes.
Themi “përsëri”, sepse duhej një “po” e pastër dhe vendimtare që, pas një kohe kaq të gjatë, drita e Krishtit të shpërthente përsëri në këto troje.
Ju falënderojmë edhe për këtë festë të shenjtë, për këtë Agripni dhe për hirin me të cilin Preçista sot u mbush me bollëk.
Gëzohemi që, nëpërmjet Jush, ndihma amënore e Hyjlindëses së Tërëshenjtë erdhi si tek ne, ashtu edhe te populli ynë. Dhe me gjithë zemër e lusim që kjo ndihmë të mbetet me ne, me manastiret tona dhe me popullin tonë – përgjithmonë.
Për shumë vjet, Jeronda! Hyjlindësja e Tërëshenjtë Ju mbuloftë me omoforin e saj të shenjtë amënor dhe Ju forcoftë në veprën Tuaj të shenjtë.”
Më pas, si shprehje mirënjohjeje nga e gjithë motëria, murgesha Haritina i dhuroi Jerondës një ikonë unike – një paraqitje të pritjes së Hyjlindëses së Tërëshenjtë në Malin e Shenjtë Athos.
Në fund, Jerondai i falënderoi të gjithë besimtarët dhe pelegrinët e pranishëm, të cilët me këmbënguljen, lutjen, dashurinë dhe durimin e tyre qëndruan të bashkuar me shërbesën gjatë gjithë natës. Pikërisht pjesëmarrja e tyre lutësore, së bashku me kuvendin monastik dhe psaltët, e shndërroi këtë Agripni në një kremtim të vërtetë të përbashkët – në një natë në të cilën Qielli dukej jashtëzakonisht pranë tokës.
Dhe kur, pas Agripnisë trembëdhjetëorëshe, lutjet e fundit liturgjike u ngritën drejt Perëndisë dhe drita e mesditës e mbuloi plotësisht Preçistën e lashtë, në zemra mbeti një ndjenjë e thellë: se Nëna e Perëndisë i kishte mbledhur sërish bijtë e saj rreth vetes.
Sepse Fjetja e saj nuk është ndarje. Varri i saj nuk është vend mungese, por dëshmi e jetës. Dhe dashuria e saj për botën nuk përfundon me kalimin e saj në Qiej, por bëhet edhe më e gjerë, edhe më e afërt dhe edhe më amënore.
Prandaj Kisha, edhe në natën e Fjetjes së saj, nuk qan pa shpresë, por kremton.
Dhe prandaj Preçista e lashtë dukej këtë mëngjes sikur jehonte me të njëjtën thirrje shekullore të zemrës orthodhokse:
O Hyjlindëse e Tërëshenjtë, shpëtona!
