Кога во петочната предвечерна тишина на Бигорскиот храм стивна последниот одглас на покајничкиот Чист петок, едно друго пение го зазеде неговото место – посвечено, посвежо, полно со чиста благодарност и синовска доверба. Браќата и верните се исправија достоинствено на нозе, зашто Акатистот токму тоа и означува – неседење, право стоење – и не само телесно, туку и со целата душа исправена кон Онаа на која со радост и благодарност ѝ пееме. Нашиот мил Старец, преосвештениот епископ Антаниски г. Партениј, ја возгласи првата статија со длабоко умиление, како син што ги упатува благодарностите кон мајката своја – со глас што трепери од љубов, како дете што по долго отсуство најпосле ја наоѓа мајчината прегратка и не престанува да се радува.
Оти Акатистот е токму тоа: прегратка на душата со Мајката Божја, прелевање на срцето кое не може да не ја изрази љубовта своја. Прва попатна станица во светата Четириесетница под закрилата на Мајката Божја.
Сè почнува со предначалото – триумфалниот извик на победата: „Поборнице, војвотко победоносна, откако се избавивме од зло, благодарствено те воспеваме, твоите раби, Богородице.“ Богородица е овде војвотка. Не почесна и далечна, туку реална и блиска, Онаа која нè води во битката на постот против невидливите непријатели. И ние, нејзините раби, ослободени од зло по нејзиното застапништво, не можеме да молчиме. Благодарноста и љубовта нѐ тераат да пееме и да восфалуваме.
А потоа, Ангелот. „Ангелот претстател од небото беше пратен да ѝ рече на Богородица: Радувај се.“ Целата прва статија е всушност раскажување на тоа прво „Радувај се“, и неговото бескрајно одекнување низ вековите. Бесплотниот архистратиг Гавриил доаѓа при Дева, но „со бесплотниот глас воплотуван гледајќи Те, Господи, се ужасна и застана.“ Самиот Ангел трепери. Зашто тоа што се случува ги надминува и ангелските умови: Несоздадениот влегува во создадената утроба, Бесконечниот се сместува во конечно тело, Оној Кој „со слегувањето ги приклони небесата„ се сместува целиот, неизменливо, во Неа.
И затоа поздравите се нижат како бисери на огрлица, секој посветол од претходниот: „Радувај се, преку тебе ќе заблеска радоста. Радувај се, преку тебе ќе исчезне клетвата.“ Радоста и клетвата, двата пола на човечката историја, наоѓаат свој израз во Дева: ја пораѓа првата и ја укинува втората. Таа е „на паднатиот Адам повикување“ и „од солзите на Ева избавување.“ Во неа, целата трагедија на Рајот се преобраќа во славословие. „Радувај се, височино непреодна за човечките мисли. Радувај се, длабочино недогледна за ангелските очи.“ Неа ниту ангелите не можат да ја дофатат, а ние, грешните, смееме да ѝ пееме! Тоа е тајната на дерзновението што ни го дава постот: очистени макар и малку, смееме да застанеме пред Неа.
Потоа доаѓа одговорот на Дева, смел и целомудрен воедно: „Чудното во твојот глас ми изгледа неприфатливо за мојата душа, оти како зборуваш за рождество од бессемено зачнување?“ Таа не се преклонува слепо, туку прашува. И токму тоа прашање ја покажува нејзината чистота: бара „знаење незнајно да познае.“ А одговорот е еден нов водопад на поздрави: „Радувај се, тајнице на неискажливиот Совет. Радувај се, лествице небесна, преку која Бог слезе. Радувај се, мосте што земните ги водиш на небо.“ Лествица и мост – двете слики на Богородица што особено ни се блиски на нас, великопосните патници. Зашто и ние се качуваме по лествица – лествицата на постот, и преминуваме по мост – мостот на покајанието. А Таа е и лествицата и мостот.
И кога „Силата на Севишниот ја осени за зачнување Неискусобрачната,“ нејзината утроба стана „сладосна нива, за сите што сакаат да жнеат спасение.“ Нива! Среде пост ни се зборува за жетва! Зашто постот е сеидба, а Пасхата – жетва. И семето е посеано во нивата на Богородица, во нивата на нашите срца, и ние, ако го чуваме и одгледуваме со трпение, ќе пожнееме спасение.
Четвртиот икос, пак, ни ја отсликува сликата на пастирите кои „Го гледаат како јагне непорочно, напасено во утробата на Марија.“ Јагне напасено во утроба. Тоа е Пасхалното Јагне, она исто Јагне чијашто крв нè обележа на Чистиот петок, она Јагне кое на крајот на Четириесетницата ќе биде заклано на Голгота – и ќе воскресне. „Радувај се, на Јагнето и Пастирот Мајко. Радувај се, трло на словесните овци.“ И ние, словесните овци, сме во нејзиното трло. И од тоа трло никој не може да нè грабне.
Кога Старецот ги изговори последните „Радувај се“ од првата статија, и кога хорот го допеа „Радувај се, Невесто неневестна,“ во храмот настана восторг. Восторг на срцата кои допрва знаат дека не се сами на великопосниот пат. Дека Мајката е тука. Дека нејзиниот Покров е над нас. Дека уште четири петоци ќе пееме – втора, трета, четврта статија и накрај целиот Акатист – и секој ќе биде нов чекор кон Света Пасха, ново „Радувај се“ среде солзите на покајанието. Зашто Акатистот среде Великиот пост е радост среде строгост. Тој е „Радувај се“ среде „Помилуј ме.“ Оти тоа е Православието: не или-или, туку и-и. И покајание, и радост. И крст, и воскресение. И солзи, и „Радувај се, Невесто неневестна.“
