Има една благословена ноќ во годината кога Црквата плаче, не од тага, ами од покајание; не од очај, туку од надеж. Ноќ кога целиот покајнички Велик канон на светиот Андреј Критски, оној ист Канон чиишто четири дела ги слушавме во првите четири дена на Чистата седмица, сега се чита целиот, одеднаш, од почеток до крај, како една огромна река на покајание. И среде таа река, како остров на милоста, стои Житието на преподобната мајка наша Марија Египетска, жената којашто падна пониско од сите и се искачи повисоко од мнозина.
И оваа година, според предвидениот типик на Црквата, Бигорската свештена обител потона во ноќната покајничка атмосфера. Во затемнетиот храм, осветлуван тивко само од малите пламенчиња на кандилата и на свеќите, браќата стоеја со отворени души, а верните, оние кои имаа можност и љубов да дојдат на ова уникатно бдение, стоеја заедно со нив, споделувајќи ја сладоста на покајанието.
Возљубениот наш Старец, преосвештениот епископ Антаниски г. Партениј, со трепетен глас и големо умиление го прочита Житието на преподобната Марија. И додека неговиот глас ги раскажуваше нејзините падови и нејзиното издигнување, во храмот владееше некоја мистична тишина каква што ретко се слуша, тишина на луѓе кои се препознаваат во туѓата приказна. Зашто света Марија не е само една далечна светица од пустините на Јордан; во нејзиното житие може да се пронајде секој од нас. Нејзиниот пад е нашиот пад. Нејзините страсти се нашите страсти. И нејзиното покајание – тоа длабоко, коренито, неповратно свртување кон Бога, е она по кое треба и ние да копнееме и за кое треба постојано да се трудиме.
Вдахновен од силата на нејзиното покајание, Старецот ни се обрати со особено трогателно слово за силата на покајанието, за тоа дека ниеден пад не е конечен, ниедна бездна не е толку длабока што Божјата рака не може да допре до неа, и дека единственото нешто пострашно од гревот е да престанеш да се каеш. Оти, Марија не станала светица затоа што никогаш не згрешила, туку затоа што никогаш не престанала да се кае. Нејзиното покајание не беше една кратка воздишка; тоа беше цел живот, сѐ додека страстите не се претворија во молитва и телото не стана храм.
Во продолжение, Старецот со умилителен глас го прочита Великиот покајнички канон на свети Андреј Критски, целиот, сите девет песни, сите двесте и педесет тропари, таа огромна поетска исповед на човечкиот род пред Бога. Канонот изобилува со поучни песни и созерцанија за покајанието: од Адама до Давида, од Ноја до блудницата, од Мојсеја до разбојникот на Крстот – целата библиска историја поминува пред нас како огледало во кое го гледаме сопственото лице. „Од каде да почнам да ги оплакувам делата на својот окајан живот? Какво почеток да му дадам на денешното ридание?“ – прашува свети Андреј на почетокот. И ние, заедно со него, прашуваме. И немаме одговор, освен покајание и солзи.
Но Канонот не завршува со солзи. Тој завршува со надеж. Зашто посреде сите тие библиски примери на пад – Каин, Исав, фараонот, Саул – секогаш се јавуваат и примерите на покајание: Давид кој плаче, Манасија кој воздивнува, Петар кој горко заридува, разбојникот кој во последниот миг извикува: „Спомни си за мене, Господи.“ И Господ си спомнува. Секогаш си спомнува.
И токму затоа Црквата ги соединила овие две нешта, Житието на света Марија и Канонот на свети Андреј, во една богослужба: зашто Канонот е теорија на покајанието, а Марија е негова пракса. Канонот ни кажува зошто треба да се каеме, а Марија ни покажува како. Канонот ни ги отвора очите, а Марија ни ги отвора нозете, кон пустината на срцето, кон тишината, кон средбата со Бога лице в лице.
Оваа покајничка благодатна станица денес заврши со светата Преждеосвештена Литургија – со причестување, со вкусување на Телото и Крвта на Оној Кој никогаш не поминува покрај ранетиот, туку секогаш се наведнува, му ги мие раните, и го носи во Својата гостилница. Светата Причест по Великиот канон е прегратка по исповед. Елеј на рана. Бог Кој, откако ги слушна сите наши гревови, не бега од нас, туку нè прима и нѐ прегрнува.
Уште малку, и Великиот пост ќе заврши. Лазарева сабота и Цветници се на видикот. Страсната седмица чука на врата. И ние, измиени од солзите на Канонот и засилени од примерот на света Марија, чекориме кон Голгота и кон празниот гроб, со скрушени срца и со очи полни надеж.
Зашто ако света Марија можеше, можеме и ние. Ако таа најде милост, ќе најдеме и ние. Само да не престанеме да тропаме на вратата. Само да не престанеме да велиме: „Помилуј ме, Боже, помилуј ме.“
И Он нема да нè отфрли. Никогаш.
